2005/Apr/18

เรื่องเบ็ดเตล็ดที่ ๒ ทัศนะของนักวิชาการตะวันตก 
เกี่ยวกับเรื่องอัตตา และเรื่องนิพพาน  เป็นอัตตา หรือเป็นอนัตตา 

นักปราชญ์ชาวตะวันตกก็น่ายกย่องอยู่               
 แต่ต้องรู้จักเขาให้พอดีกับที่เขาเป็นจริง
เอกสารของวัดพระธรรมกาย กล่าวอ้างว่า
" ปราชญ์ใหญ่ทางพระพุทธศาสนาในดินแดนตะวันตกที่มีชื่อเสียงก้องโลกจำนวนมาก ก็มีความเห็นว่า
มีอัตตาที่แท้จริง อยู่ในคำสอนทางพระพุทธศาสนา เช่น Mrs. Rhys Davids นายกสมาคมบาลีปกรณ์ 
แห่งประเทศอังกฤษ ปี พ.ศ. 2465-2485 . . . Miss I. B. Horner นายกสมาคมบาลีปกรณ์ แห่งประเทศ
อังกฤษ ปี พ.ศ. 2502-2524 . . . Christmas Humphreys . . . และอีกหลายๆ ท่าน "
ข้อความข้างบนนี้ ให้ข้อมูลความจริงไม่เพียงพอ และทำให้เกิดภาพความเข้าใจนักปราชญ์ตะวันตกไม่
ถูกต้อง 
เรื่องของนักปราชญ์ และนักวิชาการฝ่ายตะวันตกนี้ ถ้าจะเขียนสั้น ๆ ให้เข้าใจเขาถูกต้อง อาจเล่า
วิวัฒนาการทางความรู้ความคิดของเขาเกี่ยวกับพระพุทธศาสนา โดยแบ่งเป็น 3 ระยะ (เป็นการแบ่งอย่างคร่าวๆ 
พอให้เข้าใจได้ง่ายเท่านั้น) คือ
ระยะที่ 1 ปราชญ์ในดินแดนตะวันตก แม้จะรู้ภาษาบาลี และค้นคว้าเรื่องราวทางพระพุทธศาสนาไม่
น้อย แต่ยังสับสน จับหลักการของพระพุทธศาสนายังไม่ได้ มักมองพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะหลักธรรมต่างๆ 
ภายใต้อิทธิพลความคิดของตะวันตกเอง หรืออิทธิพลของศาสนาฮินดู ตลอดจนแนวคิดของพระพุทธศาสนา
มหายาน บ้างก็เข้าใจว่า พระพุทธศาสนาสอนว่ามีอัตตาหรืออาตมันที่แท้จริงอยู่ในขั้นสุดท้าย บ้างก็เข้าใจว่า 
นิพพานเป็นการดับอัตตา บ้างก็จะเข้าใจไปทำนองว่า นิพพานดับอัตตาสามัญแล้วจะมีอัตตาที่แท้เหนือนั้นขึ้นไป
ระยะที่ 2 ในขณะที่ปราชญ์ทางพระพุทธศาสนาในดินแดนตะวันตก ยังคงสับสน จับหลักการของพระ
พุทธศาสนายังไม่ได้นั้น ได้มีชาวตะวันตกมาบวชเป็นพระภิกษุอยู่ในประเทศพุทธศาสนา โดยเฉพาะศรีลังกา 
และเมื่อได้ศึกษาถึงต้นแหล่งแท้จริงแล้ว ก็เข้าใจหลักธรรมได้ถูกต้อง เช่น จับได้ชัดว่า พระพุทธศาสนาสอนว่า ไม่
มีอัตตาอยู่่จริงโดยปรมัตถ์ และได้เขียนหนังสือเผยแพร่พระพุทธศาสนาตามหลักการนี้มากขึ้นตามลำดับ ใน
ระยะที่ 2 นี้ แม้ว่าคนในตะวันตกจะยังต้องอาศัยคัมภีร์พระพุทธศาสนาภาษาบาลีอักษรโรมันที่พิมพ์ในตะวันตก 
แต่ในด้านหลักธรรม ชาวตะวันตกได้หันมาฟังและอ่านหนังสือของชาวตะวันตกที่มาบวชเป็นพระภิกษุในประเทศ
พุทธศาสนาเองเหล่านี้มากขึ้น
ระยะที่ 3 นักปราชญ์ภาษาบาลีและพุทธศาสนาในดินแดนตะวันตกเอง ได้เรียนรู้และเข้าใจหลักการ
ของพระพุทธศาสนา อย่างชัดเจนถูกต้องมากขึ้น และความสนใจในพระพุทธศาสนาเถรวาท ก็เริ่มแพร่ขยายมาก
ขึ้นโดยทั่วไป ปรากฏว่า นักปราชญ์รุ่นใหม่ในตะวันตกนั้นกลับไปโต้แย้งคัดค้านปราชญ์รุ่นเก่าในประเทศของตน 
และเริ่มเผยแพร่พระพุทธศาสนาที่ถูกต้อง เช่น เขียนบอกชัดลงไปว่า พระพุทธศาสนาสอนว่าอัตตามีอยู่เพียงโดย
สมมติ ไม่มีจริงโดยปรมัตถ์
ขอเล่าประดับความรู้ความเข้าใจ พอเป็นสังเขปดังนี้